Gönderen Konu: Sülfürik Asit Üretimi  (Okunma sayısı 6462 defa)

Çevrimdışı roseshah

  • Yeni Üye
  • *
  • İleti: 43
  • Kimya Mühendisi
    • Profili Görüntüle
Sülfürik Asit Üretimi
« : 02 Şubat 2009, 23:32:10 »
SÜLFÜRÝK ASÝT

1 - Sülfat Asitinin Tanýmý :
Sülfat asiti önceleri demir sülfatýn (FeSO4) damýtýlmasýndan elde ediliyordu. Sülfat asiti zeytin yaðý gibi akýþkanlýðý az, saf iken renksiz ve oldukça yoðun bir sývýdýr. Uçuculuðu azdýr. 338oC’de kaynar.
Günümüz tekniðinde sülfat asiti;
a- Kurþun odalar metodu,
b- Kontakt metodu,
olmak üzere iki metodla üretilmektedir.
Günümüzde fabrikalar kontakt metoduna göre kurulmakta, kurþun odalar metodu ise terk edilmektedir. Ancak daha önceleri kurþun odalar metoduna göre yapýlmýþ fabrikalar çalýþmalarýný halen sürdürmektedir. Kontakt metodunun kurþun odalar metoduna göre bir çok üstünlükleri vardýr. Kýsaca, ilk yatýrým masraflarý ve iþletme üstünlüklerini söyleyebiliriz.
Her iki metodda da ham madde kükürt ve yeterli tenörde kükür ihtiva eden tabii mineral maddelerdir.
2 – Sülfat Asitinin Fizikokimyasal Özellikleri :
Sülfat asitinin yoðunluðu sýcaklýk ve konsantrasyonuna göre deðiþiklik göstermektedir. En yoðun sülfat asiti %97’lik olup 1,84 gr/ml’dir. Sabit sýcaklýktaki sülfat asitinin yüzdesi arttýkça yoðunluðu artmakta, ancak %97’den itibaren azalma göstermektedir.
Sülfat asiti, genel olarak SO3 ve H2O arasýndaki mol oranýna göre üç þekilde elde edilebilir.
- Zayýf sülfat asiti ; SO3 / H2O < 1
- Deriþik (monohidrat) ; SO3 / H2O = 1
- Oleum yada dumanlý H2SO4 ; SO3 / H2O > 1’dir.
Sülfat asitinin donma sýcaklýklarý yüzdesine göre önemli deðiþiklikler gösterir. Bir örnek vermek gerekirse %33’lük bir asit çözeltisi –74,5oC’de donarken, %68,1’lik bir çözelti –45,7oC’de donar. Çözeltinin konsantrasyonu %100’e ulaþýnca donma derecesi 10,45oC’ye yükselir. Bu husus grafik incelendiðinde daha iyi anlaþýlmaktadýr. Sülfat asiti donduðunda suda olduðu gibi hacim geniþlemesi olmaz. Bu sebeple donmuþ sülfat asiti kabýna herhangi bir zarar vermez. Sadece bir yerden baþka bir yere pompalanamaz.
Sülfat asitinin metaller yada cisimler üzerine etkisi konsantrasyonuna göre deðiþiklikler gösterir. Burada sülfat asiti sanayiinde kullanýlan metallerden veya alaþýmlý çeliklerden söz edilecektir.
Zayýf sülfat asitinin %75’e kadar kurþun metal üzerinde herhangi bir etkisi yoktur. Bu sebeple zayýf sülfat asiti hatlarý veya depolarý kurþun malzemeden yapýlýr.
Deriþik ve ortam sýcaklýklarýndaki sülfat asitinin (%85-100) demir malzeme üzerinde hiçbir etkisi yoktur. Bu yüzden deriþik sülfat asiti, demir malzemeden mamül depolarda veya borularda muhafaza ve nakil edilmektedir.
Yine deriþik ve sýcak (90oC’ye kadar) sülfat asitinin pik ve krom- nikel- molibden alaþýmlý çelik malzemeler üzerine etkisi yoktur. Sýcak asit hatlarýnda bu tip malzemelerin kullanýlmasý bir takým yararlar saðlamaktadýr.
Deriþik (konsantre) sülfat asiti kuvvetli bir nem çekici (kurutucu) olarak kullanýlýr. Bu özelliðinden dolayý sanayide nem çekici olarak kullaným yeri vardýr.
Deriþik sülfat asiti odun, lastik, et gibi organik maddeleri çabuk kömürleþtirerek yapýsýný bozar. Aside maruz kalan bir kimse, derhal elbiselerini çýkarmalý %10’luk sodalý su veya bol su ile yýkanmalýdýr. Daha sonra gerek duyulursa kiþi hastaneye gönderilir.
3 - Sülfat Asitinin Kullaným Alanlarý :
Sülfat asiti bugün sanayide çok çeþitli amaçlarla ve önemli miktarlarda kullanýlmaktadýr. Sülfat asidi günümüz teknolojisinde en çok yapay gübre sanayiinde kullanýlmaktadýr.
Diðer kullaným alanlarý þöyle sýralanabilir :
- Ýlaç ve zirai ilaçlar endüstrisi
- Dokuma endüstrisi
- Kurþunlu akümülatörler endüstrisi
- Patlayýcý maddeler imalinde
- Organik ve sentez kimya endüstrisi
- Kaðýt ve rayon (suni ipek) üretimi
- Makina yaðlarýnýn arýtýlmasý
- Galvanik sanayiinde metal yüzeylerin temizlenmesi gibi sahalarda kullanýlmaktadýr.
4 – Türkiyede Sülfat Asiti Üretimi :
Ülkemizde ilk sülfat asiti fabrikasý Karabük Demir Çelik fabrikalarý bünyesinde kurþun odalar metoduna göre kurulmuþtur. Bu fabrikanýn amacý maden kömürünün koklaþtýrýlmasý esnasýnda yan ürün olarak çýkan NH3’ün sülfat asiti ile reaksiyona sokularak (2NH3 + H2SO4  (NH4)2SO4) amonyum sülfat gübresi olarak deðerlendirilmesi amacýna yöneliktir. Yine ayný kuruluþ üretilen sülfat asidinin fazlasýnýda normal süper fosfat gübresi halinde kullanmýþtýr.
5 – Sülfat Asiti Üretiminde Kullanýlan Hammaddeler:
Herhangi bir kükürt ve kükürt içeren (ticari deðeri olan) mineraller sülfat asiti üretimi için ham maddedir. Bunlar kullanýlýþ maksatlarýna göre iki grupta toplanabilir.
1. grup :
a) Kükürt, S
b) Pirit, FeS2
c) Hidrojen sülfür, H2S
d) Jips, CaSO4
Bu grupta, amaç sülfat asiti üretmektir. Bu amaçla, yukarýda sýralanan maddeler ya yakýlmak veya kurutulmak suretiyle kükürt dioksit (SO2) gazýna dönüþtürülmek suretiyle sülfat asiti üretimini oluþtururlar.
2. grup :
a) Bakýr (izabesi)
b) Çinko (izabesi)
c) Kurþun (izabesi)
Bu grupta amaç metal izabesidir. Sülfat asiti üretimi bir yan üründür. Bilindiði gibi, bakýr çinko ve kurþun izabesi için kükürt içeren mineraller kullanýlýr. Ýzabe esnasýnda önemli oranda kükürt dioksit gazlarý oluþur. Dolayýsýyla sülfat asiti üretiminde kullanýlýr.
Sülfat asiti üretiminde kullanýlan kükürt ve kükürt içeren mineraller tabiattan çýkarýldýðý gibi hemen kullanýlmayýp bir takým iþlemlerden geçirilirler.
Bu iþlemler sýrasýyla þunlardýr :
1- Ocaktan çýkarma
2- Kýrma ve öðütme
3- Zenginleþtirme
4- Kurutma
Sülfat asiti üretiminde kullanýlan kükürtlü minerallerin kükürt yüzdesi vasati %42-50 düzeyinde olmasý arzu edilir. % 42’den daha az kükürt içeren minerallerin sülfat asiti üretiminde kullanýlmalarý gerek iþletme ve gerekse ekonomik açýdan uygun olmazlar.
Sülfat Asiti fabrikasýnýn Teknolojik Açýklamasý :
Samsun sülfat asiti fabrikasý Türk – Romen teknik iþbirliði ile (Lurgi-Patent) kontakt metoduna göre kurulmuþ olup Kasým 1971 yýlýnda iþletmeye açýlmýþtýr. Fabrika flotasyon piriti ile çalýþacak þekilde dizayn ve tesis edilmiþtir. Fabrika 650 ton/gün kapasitededir.
Tesiste kullanýlan flotasyon piritinin vasýflarý þöyledir :
a- Kimyasal analiz (kurubaz)
- Kükürt % 42 (asgari)
- Demir %44
- Arsenik %0,3 (azami)
- Çinko %0,3
- Nem %8 (azami)
- Bakýr %0,8-1
b- Fiziksel analiz (Tyler sistemi)
- 48 mesh (0,300mm) % -
- 65 mesh (0,210mm) %1
- 100 mesh (0,149mm) %4
- 200 mesh (0,074mm) %25
- 200 mesh (0,074mm) %70

Piritin Kavrulmasý :
Kükürt dioksit gazlarýelde etmek amacýyla pirit akýþkan yataklý (fluidjed-bed) kavurucuda 680-720oC’de hava oksijeni ile kavrulur. Kavurma fýrýnlarý 2 x 11,65 ton/h flotasyon piriti kapasitelidir. Fýrýnlarda %11,8-12,5 konsantrasyonda 2 x 28,05 Nm3/h kükürt dioksit gazlarý üretilir.
Piritin kavrulma reaksiyonu iki aþamalý ve ekzotermiktir. Demir I sülfür olan pirit kavurma fýrýnýnda çalýþma ýsýsýnda çözülür.
4FeS2 4FeS + 2S2
Pirit gerekenden çok fazla miktarda hava içinde kavrulduðundan dolayý mono sülfürden sonra demir oksit meydana gelir. Bu reaksiyon þöyledir.
4FeS + 7O2 2Fe2O3 + 4SO2
2S2 + 4O2 4SO2  H = - 403 kcal
Piritte bir miktar bulunan arsenik ve selenyum bi sülfürler de kavrulma esnasýnda tekabül ettikleri uçucu oksitleri meydana getirirler. Ayrýca kavrulma esnasýnda meydana gelen Fe2O3 katalitik etkisiyle kükürt dioksit kavurma havasýndaki oksijenle okside olarak kýsmen kükürt trioksit de oluþur. Kavurma fýrýný silindir þeklinde olup, üst kýsmýnýn çapý daha büyüktür. Dýþ kýsmý çelik sacdan yapýlmýþ ve içi ateþ tuðlasý ile örtülmüþtür. Fýrýn üç kýsýmdan ibarettir :
1- Hava kutusu : Huni þeklinde olup fýrýnýn alt kýsmýný oluþturur. Fýrýna gerekli olan kavurma havasý bu kýsýmdan verilir.
2- Iskara : Her 50 mm’de bir 2 mm aralýk olacak þekilde ýsýya dayanýklý ve dikdörtgen kesitli çelik çubuklardan meydana gelmiþtir. Görevi, piritin kavrulmasý esnasýndaiyi bir yanmayý saðlamak için akýþkan yataklýk yapmaktýr.
3- Gövde : Silindirik þekilde olup, piritin kavrulma reaksiyonlarýnýn tamamlanmasýný saðlamakla görevlidir.
Kavurma fýrýnýna pirit, debisi ayarlanabilen paletli bantlarla verilir. Hava ile fýrýnda kavrulan piritin yanma gazlarý ki bunlar ; %11,5-13 SO2 ihtiva eden kavurma gazlarýdýr, 900oC’de fýrýný terk ederek artýk ýsý kazanýna giderler. Flotasyon piritinin kavrulmasý sonunda reaksiyon denkleminde de görüldüðü gibi demir oksit (Fe2O3)meydana gelir. Bu yanma artýðýna kýsaca kül denir. Kül çok ince taneli olduðundan %90 gazlarla beraber sürüklenir.
Artýk Isý Kazanlarý :
Artýk ýsý kazanlarý dört kamaradan ve iç duvarlarý ateþ tuðlasý ile örülmüþ, dýþ kýsýmlarý ise izole edilmiþ çelik malzemeden yapýlmýþtýr. Kamaralar, içlerinde sýcak su (250oC) dolaþtýran ýsýya dayanýklý çelik boru aðlarla donatýlmýþtýr.
Kavurma fýrýnlarýný terk eden 900oC’deki kavurma gazlarý artýk ýsý kazanýndan geçerken hem kendileri soður (900-375=425oC), hemde 40 atm 450oC kýzgýn buhar üretilmiþ olur. Bu üretilen kýzgýn buhar (2 x 14,7 ton/h) fabrikanýn önemli bir yan ürünüdür. Bu kýzgýn buhar gerektiðinde diðer iþletmelere verilerek proseste kullanýlmakta, gerektiðinde ise turbo jeneratöre verilerek yaklaþýk 2-6 MWh elektirik enerjisi üretebilmektedir.
Artýk ýsý kazanlarý dört kamaralý olduðundan, gazlar burada zikzak çizerek hareket ederler. Bu nedenle kazan bir nevi siklon gibi çalýþarak gazlardaki küllerin (tozlarýn) bir kýsmýnýn kamara diplerine toplanmasýný saðlar. Burada bir redler (týrmýklý taþýyýcý) vasýtasýyla küller sistemden alýnýrlar.
Gazlarýn Kuru Temizlenmesi :
Daha öncede belirtildiði gibi kavurma gazlarý önemli ölçüde kül ihtiva ederler. Artýk ýsý kazanlarýnýn çýkýþýnda gazlardaki toz muhtevasý (ilk toz miktarýnýn %70’i) 200 gr / N m3’lük civarýndadýr. Bu amaçla gazlar, sýrasýyla siklonlarda mekanik, elektro filitrelerde de elektriksel olarak tozlardan temizlemeye tabi tutulurlar.
a) Siklonlar ; bilindiði gibi alt tarafý konik üst tarafý ise silindirik þekildeki toz tutma aparatlarýdýr. Gazlar siklonlara üst kýsýmdan teðetsel olarak girer ve siklon içinde helisel bir yol çizerek yine üst kýsýmdan ve silindir ortasýndan bir boru vasýtasýyla çýkarlar. Bu esnada gazlar yön deðiþtirirken tozlar bir nevi merkezkaç kuvveti sebebiyle gazlardan ayrýlarak siklonun dip kýsmýna düþerler. Burada biriken tozlar da bir kelebek valf yardýmýyla redler taþýyýcýya verilerek sistemden uzaklaþtýrýlýr. Siklonlardan çýkýþta gazlarda toz muhtevasý 50-60 gr / Nm3 civarýndadýr.
b) Elektriksel temizleme ; elektrofilitrelerde yüksek voltaj altýnda (70000 Volt) yapýlmaktadýr. Elektrofilitreler kýsaca ; yatay dikdörtgen (kamara) þeklinde olup iç kýsýmlarý pozitif ve negatif elektrotlarla donatýlmýþ, alt kýsýmlarý ise Y þeklinde yapýlmýþtýr. Bu kýsým ayrýca toplanan tozlarýn elektrofilitrelerden uzaklaþtýrýlmasý için bir redler taþýyýcýyla techiz edilmiþtir.
Gazlar, yüksek voltaj tatkik edilmiþ elektrotlar arasýndan geçerken iyonlaþýr. Gaz iyonlþmasý ile pozitif yüklü iyonlar ve negatif yüklü elektronlar meydana gelir. Ýyon ve elektronlar, elektrotlara doðru yön alýrken toz zerrelerine çarparak onlara elektrik yükü yüklerler. Zerreler çökelti elektroduna eriþince bu yüklerini kaybeder ve yüzeye çökerler. Elektrot demetleri periyodik olarak çekiçlenmek suretiyle, toplanan tozlar filitrenin dip kýsmýna düþürülür, buradan da bir redler taþýyýcý yardýmýyla kül toplama sistemine taþýnýr.Elektrofilitreden çýkýþta gazlardaki toz muhtevasý 0,15 gr/Nm3 ‘dür.
c) Gazlarýn yaþ temizlenmesi : Gazlardaki yabancý maddelerin tamamen ayrýlabilmesi için gazýn fiziko-kimyasal vasýflarý dikkate alýnmalýdýr.
Arsenik trioksit beyaz renkte kristal bir maddedir. Kuvvetli bir zehirdir. Sülfürik asitte çözünürlüðü fazladýr. Asit yüzdesi %75-76,8 arasýnda çözünürlük maksimuma ulaþýr.
Selenyum dioksit normal ýsýda beyaz renkte kristal bir maddedir. Suda çözünürlüðü fazladýr. Arsenik trioksit ve selenyum dioksit 50-60oC’nin altýnda buhar basýnçlarý sabit olduklarýndan dolayý katý halde soðutma safhasýndan kolaylýkla geçerler.
Selenyum dioksit, kükürt dioksit vasýtasý ile selenyuma indirgenir ;
SeO2 + 2SO2 Se + 2SO3
Meydana gelen katý selenyum, gazlar vasýtasý ile ince toz halinde sürüklenir. Böylece gazdaki selenyum dioksit miktarý oldukça azalýr.
Gaz soðutma sýrasýnda kükürt trioksit ve su arasýndaki reaksiyondan doðan sülfat asiti buharlarý, gazlar tarafýndan sürüklenen toz zerreleri, selenyum dioksit, arsenik trioksit ve selenyum üzerinde kondense oldukça ayýrma iþlemi oldukça zorlaþýr.
Kondense olan sülfat asiti buharlarý gaz karýþýmý ile sis adý verilen bir denge içerisinde iki fazlý bir sistem meydana getirir. Buhar fazýnda sülfat asiti yoðunluðu kritik aþýrý doygunluk noktasýna geçince sis meydana gelir.
Gaz soðutma hýzý, sülfat asiti buharlarýnýn, soðuyan sülfat asiti çözeltisinin erime hýzýndan daha fazla olduðu taktirde kritik aþýrý doygunluk noktasý geçirilmiþ olur. Bu sebeple sisin venturide tutulamýyacaðý gerçeði ortaya çýkar.
Bu maksatla gazlarýn iyice temizlenmesi için gereken üç iþlem þöyledir :
- Yýkama ile mekanik olarak yabancý maddelerden ayýrma : Yýkama tesisi iki paralel venturi temizleyici (scrubber), bir sirkülasyon tanký, çöktürücüler ve sirkülasyon pompasýndan ibarettir.
Gazlar venturide (dar) boðazdan geçerken gaz akýmý istikametinde seyreltik sülfat asiti (%30-40) püskürtülür.
- Püskürtme kolonu : Dýþtan çelik kuþaklarla takviye edilmiþ kurþun laka malzemeden imal edilmiþ iki kolondan ibarettir. Üst bir düze vasýtasýyla gaz akýmýna ters olarak %5’lik sülfat asiti püskürtülerek gazlarýn temizlenmesine yardýmcý olurlar.
- Gaz soðutma tesisi : Ýki adet paralel baðlanmak sureti ile dört adet yýldýz soðutucudan ibarettir. Üst kýsýmlarýndan düze yardýmýyla gazlarýn gidiþ yönünde %5’lik sülfat asiti püskürtülür.yýldýz soðutucular, iç kýsýmlarý ters yýldýz biçiminde kurþun borulardan meydana gelmiþ bir ýsý deðiþtiricidir. Borularýn içinden gaz, dýþýndan ise deniz suyu geçirilerek gazlar soðutulur.
- Yaþ elektrofilitre : Yapýsý ve çalýþma prensibi kuru elektrofilitre ile aynýdýr. Yalnýz yaþ elektrofilitre zayýf sülfat asitine dayanýklý kurþun malzemelerden imal edilmiþlerdir. Bunlara 70.000 Volt enerji verilir.
Gazlar da, (yaþ) yýkama ve soðutmadan sonrabüyük miktarlarda sis meydana gelmiþtir. Bu sisler yaþ elektrofilitrelerde tutularak kondense edilir ve %5’lik asit toplama tankýnda toplanýrlar, buradanda bir pompa vasýtasýyla gaz yýkama asiti kýsýmlarýna sevk edilirler.
Yaþ elektrofilitreden çýkan gazlar, artýk fiziksel ve kimyasal olarak yabancý maddelerden iyice temizlenmiþ olurlar ve berrak bir görünüm arz ederler.
Gazlarýn Kurutulmasý (Nem Giderme) :
Bu iþlem, yaklaþýk 6 cm çapýnda ve 5 cm yüksekliðinde Rashing halkalarý ile techiz edilmiþ, iç cidarlarý asit tuðlasý ile örülmüþ silindirik bir kulede, zýt akýmda %96’lýk sülfat asiti ile yapýlmaktadýr.
Yaþ elektrofilitrelerden çýkan SO2 gazlarý, konsantrasyonu %7 SO2 (hacimce) olacak þekilde hava ile seyreltilir ve kurutma kulesine alt kýsýmdangirerler. Kulenin üzerinden ters akýmda %96’lýk sülfat asiti (homojen olarak daðýlmýþ) verilmek suretiyle gazlardaki nem alýnmýþ yani gazlar en fazla 0,2 gr /Nm3 olacak þekilde kurutulmuþ olurlar.
Kurutma kulesinin üst kýsmýnda (davlunbazýnda) teflon örgülü bir damla tutma filitresi vardýr. Bu filitre gazlarla birlikte sürüklenen sülfat asiti zerrelerini tutmaya yarar.
Konsantrasyonu ayarlanmýþ ve nemi alýnmýþ kükürt dioksit gazlarý kurutma kulesinden sonra bir gaz üfleci vasýtasýyla emilerek, kükürt tri oksit gazlarýna dönüþtürülmek üzere kontakt ünitesine sevk edilirler.

Gazlardaki Kükürt Dioksit’in Kükürt Trioksit’e dönüþtürülmesi :
Sülfat asitinin kontakt (temas) yoluyla üretimi , kükürt dioksitin (SO2) Vanadyum pentaoksit (V2O5) mevcudiyetinde kükürt trioksite (SO3) oksidasyonuna dayanýr. Tepkime, geri çevrilebilir ve ekzotermiktir.
2SO2 + O2 2SO3 + Q (kcal/mol)

Üretim %98 veya daha fazla verim elde etmek için oksijenin kükürt diokside oraný (O2:SO2=1,6) 1,6 olmalýdýr. Pirit kavurmada aþýrý hava kullanýldýðýndan ve gazlar %7 SO2 konsantrasyonda olacak þekilde hava ile seyreltildiðinden dolayý bu oran kendi kendine saðlanmakta ve muhafaza edilmektedir.
Kükürt dioksitin kükürt trioksite oksidasyon verimi, atmosfer basýncýnda ve çeþitli ýsýlarda aþaðýdaki tabloda verilmiþtir.
ISI, oC VERÝM, %
420 99,25
440 98,50
450 97,64
470 96,40
490 94,77
500 93,80
530 89,70
550 86,10
600 75,85
700 44,20
900 10,30
1000 5,00
Tablodan görüldüðü üzere en yüksek verim için reaksiyon ýsýsý 500oC’nin altýnda olmalýdýr. 400oC civarýnda verim %100’e yakýndýr. Ancak oksidasyon hýzý hemen hemen sýfýr olduðu için 400oC civarýnda çalýþmak randýmanlý deðildir.
Reaksiyon hýzý sýcaklýkla beraber hýzla yükselir, fakat bu defa verim düþmektedir. Busebeple kontakt (temas) fýrýný sýcaklýklarý, kýsmi enyüksek verimlere tekabül eden uygun deðerlere ayarlanýr.
Reaksiyon sýcaklýðý gazdaki kükürt dioksit konsantrasyonuna baðlýdýr. Kükürt dioksit konsantrasyonu yüksek olduðu taktirde gaz sýcaklýðý bilhassa katalizör yataðýnýn birinci tabakasýnda hýzla yükselir ve katalizörün ýsý ile parçalanma tehlikesi ortaya çýkar. Aþýrý ýsýnýn giderilmesi gerekir. Bu nedenle kontakt fýrýný (kulesi) çok tabakalý (yataklý) ve bir tabakadan çýkýp diðer tabakaya giriþte gazlar bir ýsý deðiþtiriciden geçirilerek gaz sýcaklýðýnýn muayyen bir dereceye düþürülmesi gerekir.
Ýþletmede kontakt ünitesi þu aparatlardan oluþmaktadýr : 3500 mm/ss basýnçta 120.000Nm3/h gaz kapasitelidir. Kavurma fýrýnlarýnda üretilen gazlarý emip, kontakt ünitesine sevk eden Boluer (SO2 gaz üfleci) dökme demirden yapýlmýþtýr.
a- Boluer (SO2 gaz üfleci)
b- Eþanjörler (Isý deðiþtiriciler)
c- Konverter kulesi (Kontakt fýrýný)
d- Absorbsiyon kulesi
e- Kurutma kulesi
f- Asit soðutucular.
Kükürt Trioksit Gazlarýnýn Absorbsiyon Ýþlemi :
Absorbsiyon kulesi, kurutma kulesinin aynýsý olup , dýþ kýsmý çelik malzemeden yapýlmýþ ve iç cidarlarý asit tuðlasý ile örülmüþ ve uygun ebadda rashing halkalarý doldurulmuþ silindirik yapýda bir kuledir. Kulenin üst kýsmýna (rashing halkalarý üzerine) bir asit daðýtým tablasý yerleþtirilmiþtir. Bu tabla asitin kule içinde homojen olarak daðýtýlmasýný saðlar. Kule davlunbazýna yerleþtirilen teflon örgülü filitre, bacadan atýlan çürük gazdaki asit zerrelerini (damlalarýný) tutmaya yarar.
Ýþletme sathý izahatý, kontakt fýrýný dördüncü bacadan çýkan ve vasati %98’i kükürt trioksite dönüþtürülen gazlar, ters akýmda sirküle edilen %98,3–98,7 konsantrasyondaki sülfat asitine emdirilirler. Kule altýnda toplanan ve tekrar emdirme iþlemi için sirkülasyona sokulan sülfat asitine absorbe ettiði kükürt trioksit gazýna tekabül edecek miktarda su ilave edilerek ;
H2SO4 + SO3 H2S2O7
H2S2O7 + H2O 2H2SO4 + Q
Sülfat asiti üretilmiþ olur. Absorbsiyon iþlemi yukarýda dagörüleceði üzere ekzotermik bir olaydýr. Bu sebeple absorbsiyon asiti ýsýnýr ve su ile soðutularak tekrar sirkülasyona dahil edilir.
Absorbe edilen kükürt trioksit gazýna tekabül eden miktarda sülfat asiti soðutulduktan sonra üretim asiti olarak sistemden alýnýr ve depo edilir.
« Son Düzenleme: 02 Şubat 2009, 23:32:34 Gönderen: roseshah »

Mühendis Forum

Sülfürik Asit Üretimi
« : 02 Şubat 2009, 23:32:10 »